Türkiye’de Vakıf Üniversiteleri Anayasamızın 130. maddesine göre kurulmuş kamu tüzel kişiliğine sahip yükseköğretim kurumlarıdır. Vakıf üniversiteleri, Türkiye’nin kalkınmasında önem taşıyan, rekabetçi ve nitelikli insan gücü yetiştirilmesinde, Ar-Ge ve danışmanlık hizmetlerinde, teknoloji üretiminde ve kamuya hizmette, devlet üniversiteleri ile birlikte topluma katkı sağlamaktadırlar. Amaç, bu kurumların  geleceğini ve vizyonunu tartışmaktır.

Anayasamızın ilgili maddesinde “Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konular dışındaki akademik çalışmalar, öğretim elamanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tâbidir.” denilmektedir. Bu çerçevede, toplam 30 Vakıf Üniversitesi ve yeni açılanlarla birlikte sayıları 115 olan üniversiteler; toplam 2.450.000 öğrencinin öğrenim gördüğü, 83.000 öğretim elemanının görev yaptığı ve uluslararası indekslere giren yayın sıralamasında dünya ülkeleri arasında 17. sıraya yükselerek, potansiyellerini kanıtlamışlardır.

Vakıf üniversiteleri, devlet üniversiteleri ile birlikte yükseköğretim arzının artırılmasında önemli görevler üstlenmektedirler. Devlet üniversiteleri ile benzer sorunları olması yanında farklı sorunları da bulunmaktadır. Nitekim, kalite ve performans yönetimi, finansman, idari ve akademik personel ücretleri, yönetim, saydamlık, hesap verilebilirlik, yetki devri, esneklik, Ar-Ge ve dışa açılma gibi, devlet üniversitelerinde gözlenen sorunlara ek olarak, vakıf üniversitelerinde ayrıca, üniversite-mütevelli heyet ilişkileri, kontenjan artışı, yurt dışından öğrenci transferi, teknoloji üretme, yatırım teşviklerinden yeterince ve etkin yararlanamama,  vergi, finansman, eğitim-öğretim gibi konularla, YÖK ile ilişkiler gibi değişik alanlarda sorunlarla karşılaşılabilmektedir.

Diğer yandan, performans ve akreditasyon ile ilgili ortak platformlar oluşturarak, vakıf üniversitelerinin kendi aralarında örgütlenmelerini sağlamak, onların kendi gelişmelerini de hızlandıracaktır. Açıktır ki, Türkiye’nin 2023 vizyonu çerçevesinde sorunlara çözümler önerebilecek kurumlararası bir örgütleme modeline ihtiyaç vardır. Birtakım sorunların çözümünü ortak akıl ve yönetim ile değil de, ayrı ayrı hareket ederek ikili ilişkiler ile çözmeye çalışmak, kısa dönemde çözüm gibi görünse dahi uzun dönemde, günü kurtaran tedbirler olmaya mahkumdur. O nedenle 9. Kalkınma Planı’nda ifadesini bulan; “istikrar içinde büyüyen, gelirini daha adil paylaşan, küresel ölçekte rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen ve AB’ye üyelik için uyum sürecini tamamlamış bir Türkiye” vizyonu çerçevesinde; vakıf üniversitelerinin  yükseköğretimin vizyonunu ve geleceğini tartışmak, kuşkusuz Türk Yükseköğretimi’nin de gelişmesine katkı sağlayacaktır.

Türkiye, 9. Kalkınma Planı ile; 2007-2013 döneminde; (1) rekabet gücünün artırılması, (2) istihdamın artırılması, (3) beşeri gelişme ve sosyal dayanışmanın güçlendirilmesi, (4) bölgesel  gelişmenin sağlanması, (5) kamu hizmetlerinde kalite ve etkinliğin artırılması, olmak üzere beş temel alanda ekonomik ve sosyal gelişme ekseni belirlemiştir. Diğer yandan Türkiye’nin 2023 Vizyonunda Vakıf Üniversiteleri Projesinin ana teması ise; Atatürk’ün işaret ettiği muasır medeniyet seviyesine ulaşma hedefi doğrultusunda;

Bilim ve teknolojiye hakim,

Teknolojiyi bilinçli kullanan ve yeni teknolojiler üretebilen,

Teknolojik gelişmeleri toplumsal ve ekonomik faydaya dönüştürme yeteneği kazanmış,

bir “refah toplumu” yaratmak olarak belirlenmiştir.

Tüm bu nedenler, Türkiye’nin gelecek dönemde AB üyeliği hedefi de dikkate alındığında, Yükseköğretim sistemimizin daha etkili yönetilmesini, üniversitelerimizin stratejik hedefleri doğrultusunda gelişmelerine devam etmelerini ve de en önemlisi, evrensel niteliklerle donatılmış ve rekabet edebilen insan gücü yetiştirme görevlerini yerine getirmelerini zorunlu kılmaktadır.

Bu Kongre, yukarıda özetlenen Türkiye’nin AB üyelik hedefi çerçevesinde Vakıf Üniversitelerinin bugünkü durumlarını, gelecek vizyonlarını, rekabet ve dışa açılma politikalarını, Türkiye’de Yükseköğretim Sistemi içindeki konumlarını ve sorunlarını tartışarak, Yükseköğretimin gelişmesine ve ortaya çıkacak sonuçlarla, bölgeye ve dünyaya etkin açılmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.